In bestaande installaties zien we vaak dat functional safety in de loop der jaren minder consistent wordt.

Bijvoorbeeld doordat:

• documentatie niet meer overeenkomt met de installatie

• wijzigingen niet volledig zijn doorgevoerd

• testregimes niet meer aansluiten op de oorspronkelijke eisen

• verantwoordelijkheden onduidelijk zijn

Daardoor ontstaat onzekerheid over de werkelijke prestaties van veiligheidsfuncties. Het herstellen van deze samenhang is vaak een belangrijke stap om de veiligheid van een installatie weer aantoonbaar te maken.

Functional safety is geen eenmalige ontwerpactiviteit. Veiligheidsfuncties moeten gedurende de hele levensduur van een installatie betrouwbaar blijven functioneren.

Dat betekent dat aandacht nodig is voor:

• ontwerp en engineering

• implementatie in besturingssystemen

• testen en onderhoud

• wijzigingen in installaties

• documentatie en beheer

Wanneer deze stappen niet goed op elkaar aansluiten, kan een veiligheidsfunctie op papier kloppen maar in de praktijk minder betrouwbaar zijn.

Wij helpen organisaties om functional safety niet alleen correct te ontwerpen, maar ook praktisch uitvoerbaar en aantoonbaar beheersbaar te maken.

Dat doen we onder andere met:

• risicoanalyses en onderbouwing van beschermlagen

• SIL-bepalingen en SIL-verificaties

• opstellen van SRS’en

• Cause & Effect diagrammen

• proof test procedures

• assessments en lifecycle ondersteuning

Onze kracht zit daarbij niet alleen in de inhoud, maar in de samenhang. Wij zorgen dat risicoanalyse, ontwerp, documentatie en praktijk met elkaar blijven kloppen. Zo wordt functional safety geen losse exercitie, maar een werkend onderdeel van een veilige en betrouwbare installatie.

Dat aantonen vraagt meer dan alleen een goed ontwerp. Een veiligheidsfunctie kan op papier kloppen, maar in de praktijk alsnog tekortschieten als testen, wijzigingen of beheer niet goed zijn ingericht.

Daarom kijk je bij functional safety altijd naar de volledige levenscyclus:

• is de functie goed onderbouwd vanuit het risico?

• is het ontwerp correct uitgewerkt?

• zijn testprocedures helder en uitvoerbaar?

• worden proof tests op tijd en goed uitgevoerd?

• zijn wijzigingen goed verwerkt in documentatie en systeemlogica?

Functionele veiligheid wordt pas echt sterk wanneer ontwerp, operatie en onderhoud op elkaar aansluiten. Precies daar zit vaak het verschil tussen een papieren oplossing en een beheerst systeem.

Process safety gaat over het voorkomen van zware incidenten in installaties waar met gevaarlijke stoffen of risicovolle processen wordt gewerkt. Functional safety is daar een specifiek onderdeel van.

Je kunt het zo zien: process safety kijkt naar het geheel van risico’s en beschermlagen. Functional safety richt zich op het deel waarin instrumentele beveiligingen een expliciete risicoreducerende rol hebben.

In de praktijk betekent dat:

• process safety kijkt naar scenario’s, oorzaken, gevolgen en alle mogelijke beschermlagen

• functional safety kijkt naar de instrumentele beschermlagen die nodig zijn om die scenario’s beheerst te houden

Functional safety staat dus niet los van process safety, maar vertaalt een deel van de risicoanalyse naar concrete, aantoonbaar werkende beveiligingsfuncties.

Functional safety is nodig zodra een procesrisico niet voldoende wordt beheerst met alleen ontwerpmaatregelen, operatorhandelingen of mechanische beveiligingen.

Dat speelt vooral bij installaties waar afwijkingen kunnen leiden tot:

• emissies of milieuschade

• brand of explosie

• drukopbouw of overstroming

• gevaar voor mensen, omgeving of productiecontinuïteit

In zulke situaties wordt vaak een Safety Instrumented Function, ofwel SIF, ingezet. Zo’n functie moet niet alleen aanwezig zijn, maar ook aantoonbaar geschikt en betrouwbaar zijn voor het risico dat zij moet beheersen.

Daarom begint functional safety niet bij de instrumentatie, maar bij de vraag: welk risico proberen we hier precies te reduceren, en hoeveel risicoreductie is daarvoor nodig?

Functional safety gaat over het beheersen van procesrisico’s met instrumentele beschermlagen die ingrijpen wanneer een procesafwijking optreedt.

Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarin druk, temperatuur of niveau buiten veilige grenzen komt. Dan moet een systeem niet alleen een signaal geven, maar ook betrouwbaar en op tijd reageren. Juist dat gecontroleerde en aantoonbaar betrouwbare ingrijpen is waar functional safety over gaat.

In de praktijk betekent dit dat je niet alleen kijkt naar techniek, maar naar de volledige samenhang tussen:

• risico’s in het proces

• de gekozen beschermlagen

• de betrouwbaarheid van instrumentatie

• testen, onderhoud en beheer gedurende de hele levenscyclus

Functional safety is daarmee geen los document of één berekening, maar een essentieel onderdeel van goed procesveiligheidsbeheer.